نبشی والپست؛ سایز مناسب چیست و چطور محاسبه می‌شود؟
پاسخ کوتاه: عدد ثابتی برای سایز نبشی والپست وجود ندارد، چون به ارتفاع و ضخامت دیوار، فاصله‌ی ستونک‌ها، نیروی جانبی طرح و نوع اتصال بستگی دارد. نبشی را بر اساس محاسبه‌ی طراح انتخاب می‌کنند، نه «همان که پروژه‌ی قبلی استفاده شد». اگر می‌خواهید بدانید برای دیوار شما کدام شماره و ضخامت مناسب است، ابعاد دیوار و نقشه را برای ما بفرستید. می‌توانید از صفحه‌ی تماس کاوه یا واتساپ 09171134981 پیام بدهید.
شماره‌ی نبشی یعنی چه؟
اجرای نبشی والپست برای مهار دیوار آجری در ساختمان 
در بازار ایران نبشی را با «شماره» می‌شناسند. شماره معمولاً نشان‌دهنده‌ی طول بال نبشی است، یعنی هر چه شماره بزرگ‌تر باشد، بال‌ها بلندتر است. اما فقط شماره کافی نیست. دو نبشی هم‌شماره ممکن است ضخامت متفاوت داشته باشند و در نتیجه وزن و مقاومت متفاوتی داشته باشند.
به همین دلیل هنگام سفارش باید هر دو را مشخص کرد: شماره و ضخامت. اگر فقط بگویید «نبشی ۵»، ممکن است قطعه‌ی نازک و ضعیفی تحویل بگیرید.
چه عواملی سایز نبشی را تعیین می‌کنند؟
نبشی والپست در واقع مثل یک تیر عمودی عمل می‌کند. نیرویی که از کنار به دیوار وارد می‌شود به نبشی منتقل می‌شود و نبشی آن را به کف و سقف می‌رساند. پس هر چیزی که این نیرو را بیشتر کند یا فاصله‌ی تکیه‌گاه را زیاد کند، نبشی قوی‌تر می‌خواهد.
۱. ارتفاع آزاد دیوار. هر چه فاصله‌ی بین اتصال پایین و بالا بیشتر باشد، نبشی بیشتر خم می‌شود. این مهم‌ترین عامل است.
۲. فاصله‌ی ستونک‌ها. اگر ستونک‌ها دورتر از هم باشند، هر کدام سطح بیشتری از دیوار را نگه می‌دارند و بار روی آن‌ها بیشتر می‌شود.
۳. ضخامت و وزن دیوار. دیوار سنگین‌تر در زلزله نیروی بیشتری تولید می‌کند. آجر، بلوک سبک و بلوک بتنی وزن‌های متفاوتی دارند.
۴. نیروی جانبی طرح. در طراحی، نیروی لرزه‌ای وارد بر اجزای غیرسازه‌ای از آیین‌نامه محاسبه می‌شود و به منطقه‌ی لرزه‌خیزی و ارتفاع قرارگیری دیوار در ساختمان بستگی دارد. جزئیات ضوابط را در مقاله‌ی ضوابط و آیین‌نامه‌ی والپست توضیح داده‌ایم.
۵. نوع اتصال. اینکه دو سر نبشی چطور مهار شده، رفتار آن را تغییر می‌دهد. اتصال محکم‌تر معمولاً خیز را کم می‌کند، اما نیروی بیشتری به محل اتصال می‌دهد.
۶. وجود بازشو یا جان‌پناه. کنار بازشو یا در جان‌پناه شرایط بارگذاری متفاوت است و محاسبه‌ی جداگانه می‌خواهد.
محاسبه‌ی نبشی والپست به زبان ساده
نمی‌خواهیم در این مقاله شما را به یک مهندس سازه تبدیل کنیم، اما دانستن منطق محاسبه کمک می‌کند هنگام صحبت با طراح یا ناظر سؤال درست بپرسید.
مرحله‌ی ۱: بار را پیدا کنید. وزن دیوار و ضریب لرزه‌ای آیین‌نامه، نیرویی عمود بر سطح دیوار می‌سازند. این نیرو روی طول نبشی پخش می‌شود.
مرحله‌ی ۲: رفتار نبشی را مدل کنید. معمولاً نبشی را مثل تیری ساده که دو سرش به کف و سقف وصل است در نظر می‌گیرند. در این مدل، حداکثر لنگر خمشی تقریباً از رابطه‌ی M = wL²/8 به دست می‌آید که در آن w بار گسترده‌ی روی نبشی و L طول آزاد آن است. نکته‌ی مهم این است که لنگر با مجذور طول زیاد می‌شود. یعنی اگر ارتفاع دو برابر شود، لنگر حدود چهار برابر می‌شود.
مرحله‌ی ۳: مقطع را کنترل کنید. مقطع انتخابی باید بتواند این لنگر را تحمل کند. نبشی چون مقطع نامتقارن دارد، کنترلش از ناودانی و قوطی پیچیده‌تر است و طراح باید جهت قرارگیری بال‌ها را هم در نظر بگیرد.
مرحله‌ی ۴: خیز را بررسی کنید. حتی اگر نبشی نشکند، نباید آن‌قدر خم شود که دیوار ترک بخورد. بنابراین علاوه بر مقاومت، خیز مجاز هم کنترل می‌شود.
مرحله‌ی ۵: اتصال را کنترل کنید. جوش، بولت یا صفحه‌ی اتصال باید بتواند نیرو را از نبشی به سازه منتقل کند. بسیاری از خرابی‌ها از ضعف اتصال است، نه ضعف خود نبشی. توضیح مرحله‌به‌مرحله‌ی اتصال در مقاله‌ی اجرای والپست آمده است.
چرا نباید از «عدد آماده» استفاده کرد؟
در بازار و گروه‌های اینترنتی زیاد می‌شنوید «برای دیوار ۳ متری نبشی فلان کافی است». این جمله‌ها معمولاً چند مشکل دارند:
شرایط پروژه‌ی گوینده را نمی‌دانید: وزن دیوار، فاصله‌ی ستونک، منطقه‌ی لرزه‌ای.
ممکن است ضخامت نبشی را نگفته باشد.
ممکن است آن پروژه در زمان خودش با ویرایش دیگری از آیین‌نامه طراحی شده باشد.
ممکن است اصلاً محاسبه نشده و فقط «تا حالا مشکلی نداشته» باشد.
سایز اشتباه دو حالت دارد: یا کوچک‌تر از نیاز است و ایمنی را به خطر می‌اندازد، یا بزرگ‌تر از نیاز است و بی‌دلیل هزینه می‌بُرد. هیچ‌کدام خوب نیست.
نبشی یا ناودانی؟
هر دو در والپست استفاده می‌شوند و انتخاب بینشان به طراحی بستگی دارد. نبشی سبک‌تر است، نصبش ساده‌تر است و در دیوارهای معمولی رایج است. ناودانی به‌خاطر شکل مقطع، سفتی بیشتری در یک جهت دارد و برای دیوارهای بلندتر یا بار بیشتر مناسب‌تر است. اگر دنبال توضیح درباره‌ی نوع ناودانی هستید، مقاله‌ی والپست منقطع و کاربرد ناودانی منقطع را بخوانید. تفاوت کلی با روش دیگر را هم در تفاوت والپست و والمش مرور کنید.
هنگام خرید نبشی چه چیزی را باید مشخص کنید؟
برای اینکه قطعه‌ی تحویلی با نقشه بخواند، این موارد را از فروشنده بگیرید:
شماره و ضخامت نبشی هر دو، نه فقط یکی.
طول قطعه و اینکه برش خورده یا شاخه‌ای است.
جنس و پوشش: گالوانیزه یا رنگ ضدزنگ.
صفحه‌ی اتصال و سوراخ‌کاری اگر قطعه آماده‌ی نصب است.
تطبیق با نقشه: مشخصات قطعه را با آنچه در نقشه آمده مقایسه کنید.
در شیراز و شهرهایی که رطوبت بعضی فصل‌ها بالا می‌رود، پوشش مرغوب برای نبشی فرق بزرگی در عمر کار می‌سازد.
اشتباه‌های رایج در انتخاب نبشی
فقط شماره را می‌پرسند. بدون ضخامت، شماره اطلاعات کافی نیست.
نبشی را برای کم‌کردن هزینه کوچک می‌گیرند. صرفه‌جویی روی قطعه‌ای که کارش ایمنی دیوار است، معمولاً ارزش ریسک را ندارد.
اتصال را فراموش می‌کنند. نبشی قوی با اتصال ضعیف، کل سیستم را ضعیف نگه می‌دارد.
محاسبه را به «تجربه‌ی استادکار» می‌سپارند. تجربه مفید است، اما جای نقشه و محاسبه را نمی‌گیرد.
جهت نصب را نادیده می‌گیرند. نبشی مقطع نامتقارن دارد و جهت بال‌ها روی رفتارش اثر می‌گذارد.
پرسش‌های رایج:
حداقل سایز نبشی برای والپست چقدر است؟
عدد ثابتی که برای همه‌ی پروژه‌ها درست باشد وجود ندارد. حداقل را محاسبه‌ی طراح و ضوابط آیین‌نامه تعیین می‌کنند.
آیا نبشی ضخیم‌تر همیشه بهتر است؟
نه الزاماً. نبشی بزرگ‌تر هزینه و وزن را بالا می‌برد و اگر اتصال متناسب نباشد، فایده‌ی کمتری دارد. هدف انتخاب مقطع مناسب است، نه بزرگ‌ترین مقطع.
نبشی گالوانیزه بهتر است یا رنگ‌شده؟
گالوانیزه در برابر رطوبت و زنگ‌زدگی عمر بیشتری دارد. رنگ ضدزنگ مرغوب هم می‌تواند جواب بدهد، اما کیفیت اجرای رنگ و حفاظت محل جوش مهم است.
آیا می‌توانم خودم نبشی را محاسبه کنم؟
برای آشنایی با منطق می‌توانید، اما برای پروژه‌ی ساختمانی محاسبه باید توسط مهندس طراح و تحت نظر ناظر انجام شود.
جمع‌بندی
سایز نبشی والپست با ارتفاع دیوار، فاصله‌ی ستونک‌ها، وزن دیوار و نیروی لرزه‌ای تعیین می‌شود و باید از محاسبه بیاید. هنگام خرید شماره و ضخامت را با هم مشخص کنید، به پوشش و اتصال همان‌قدر اهمیت بدهید که به خود مقطع، و عدد حدسی را جایگزین نقشه نکنید. این مقاله راهنمای کلی است و جای نظر طراح و ناظر را نمی‌گیرد.
برای تعیین سایز و تهیه‌ی نبشی مناسب با ما تماس بگیرید
ابعاد دیوار و نقشه را بفرستید تا شماره، ضخامت و پوشش مناسب قطعه را با هم بررسی کنیم.
واتساپ: 09171134981 و 09170004981
تلفن: 071-37734116
ارتباط با گروه صنعتی کاوه
دریافت کاتالوگ محصولات (PDF)
مشاهده‌ی دسته‌ی محصولات